Teun de Nooijer: waarom hij voor coaches nog altijd de meetlat is

Voor wie het Nederlandse hockey volgde tussen 1994 en 2011 is er weinig discussie. Teun de Nooijer is de beste speler die dit land ooit heeft voortgebracht. Twee gouden Olympische medailles, in Atlanta 1996 en Sydney 2000. Twee wereldtitels, in 1998 en 2010. En twee keer FIH World Player of the Year, in 2003 en 2005. Geen Nederlander heeft die laatste prijs ooit twee keer gewonnen.

Cijfers vertellen niet alles

Maar cijfers vertellen nooit het hele verhaal. De Nooijer veranderde de manier waarop in Nederland naar middenvelders werd gekeken. Voor hem was het middenveld een doorgeefluik. Bij hem werd het de plek waar wedstrijden werden beslist. Zijn loopactie tussen de linies door berustte niet op pure snelheid, maar op een seconde eerder zien wat er ging gebeuren. Die actie staat nog altijd op tactische avonden bij Bloemendaal en HC Den Bosch op het programma.

Een leven bij Bloemendaal

Bij Bloemendaal, waar hij vrijwel zijn hele clubcarrière speelde, won hij negen landstitels en zes EHL-bekers. Coaches uit die tijd, van Marc Lammers tot Roelant Oltmans, hebben in interviews vaak hetzelfde gezegd. De Nooijer was de speler die je niet hoefde te coachen op positionering. Je legde uit wat het plan was, hij voerde het uit. In de derde minuut van een wedstrijd had hij het al naar zijn hand gezet.

Techniek en spelinzicht in één pakket

Wat hem uniek maakte, was de combinatie van techniek en spelinzicht. Zijn Indian dribbel, het verleggen van de bal van forehand naar backhand, deed hij sneller dan tegenstanders konden kijken. Maar minstens zo belangrijk: hij wist altijd waar hij na die dribbel naartoe moest. "Hij speelde drie passen vooruit," zei oud-international Floris Jan Bovelander ooit. "De rest van ons speelde de bal die er lag."

Nog altijd zichtbaar bij de jeugd

Sinds zijn afscheid in 2012 is De Nooijer betrokken gebleven, eerst als jeugdtrainer bij Bloemendaal en de KNHB, later als analist bij wedstrijden. Wie nu spelers ziet als Thierry Brinkman of Tjep Hoedemakers, herkent dingen die Teun deed. Dat is misschien wel zijn grootste prestatie: niet de prijzen, maar het feit dat een hele generatie spelers hem onbewust kopieert.

Wat we van hem kunnen leren

Voor wie zelf in de jeugd of bij de senioren speelt, zit er een duidelijke les in zijn carrière. Hij werd niet groot door de hardste te zijn, maar door eerder te zien dan zijn tegenstander. Een seconde eerder kijken voordat je de bal aanneemt, is in elke klasse winst.

Die kop omhoog houden tijdens trainingen, je teamgenoten bij naam roepen en blijven nadenken in plaats van automatisch naar voren beuken. Dat zijn allemaal kleine gewoontes die de basis waren onder zijn spel. Niemand verwacht dat je twee keer olympisch goud wint. Maar twee passen vooruit denken, dat kan iedereen leren.